Domates Yetiştiriciliği | Domates Nasıl Ekilir ve Hastalıkları Nelerdir?

Türkiye’de en sevilen ve en çok tüketilen sebze olan domates yetiştiriciliği oldukça kolaydır. Uygun bakım ile tatmin edici miktarda mahsul elde edilebilir. Domatesin kullanım alanı gibi yetiştiricilik konusunda yöntemler de çoktur. Ancak bu bitkiler aynı zamanda domates hastalıkları ve zararlı haşerelere karşı hassastır. Bu nedenle uygun bitki bakımı önemlidir. Teknik olarak domates bitkisinin meyvesini yememize rağmen, domates tipik olarak bir sebze olarak sınıflandırılır. Eğer hızlı bir şekilde mahsul alabileceğiniz domates nasıl ekilir diye merak ediyorsanız, tüm önemli ayrıntıları yazımızın detaylarında bulabilirsiniz.

 

Not: Domates yetiştiriciliği haricinde daha karlı ürünler yetiştirmek isteyebilirsiniz.Bunun için En Karlı Tarım Ürünleri başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

 

Domates Yetiştiriciliği

Domates Yetiştiriciliği

Domates Yetiştiriciliği

Bahçeye dikmeden önceki bir hafta boyunca fideleri veya tohumları sertleştirin. İlk gün birkaç saat boyunca genç bitkileri açık havada gölgede tutun. Sonrasında bitkilerin doğrudan gün ışığına maruz kalması için her gün dışarıda kalma süresini yavaş yavaş artırın. Fidelerin ekilmesi yaklaşık 2 metre arayla yapılmalıdır. Daha sonra köklere zarar vermemek için ekim sırasında domates kazıklarını veya kafeslerini toprağa yerleştirin. Bu, bitkinin kendini dik tutmasına izin verirken, domates meyvesini uzatmaya devam eder.

 

Toprağa ekim alt dallar sadece birkaç çimdik kadar toprağın yüzeyinde olacak kadar derin yapılmalıdır. Deneyim kazandıkça fark edeceğiniz gibi, domates yetiştiriciliği sırasında daha uzun yapılı bitkilere de rastlayabilirsiniz. Bu durumda bitkinin üçte ikisini toprağa dikecek şekilde bir formül geliştirilebilir. Domates sapları, gömülü saplardan kök yetiştirme yeteneğine sahiptir. Köklerde şoku azaltmak için su kuyuları açılabilir.

 

Domates Nasıl Ekilir?

Domates Nasıl Ekilir

Domates Nasıl Ekilir

Profesyonel olarak çiftçilikle uğraşmadan saksıda domates yetiştiriciliği yapmak için domates nasıl ekilir bilmeniz gerekmektedir. Aslında nane, fasulye, limon gibi diğer bitkilerin yanında domates ekilmesi ve verim alınması en kolay bitkidir. Lezzetli sebzeler elde etmek için ise ekim sırasında ihtiyacınız olanlar yalnızca eldiven, bir saksı, birkaç adet taş, organik kompost ve verimli bir topraktır. Ayrıca domates tohumlarınızın da ekim öncesinde hazır edilmesi gerekir.

 

Bir çimlendirme tepsisi kullanarak açtığınız deliklere tohumları yerleştirebilir ve püskürtme yöntemiyle su verebilirsiniz. Çimlenme için en uygun sıcaklık 75 ila 90 derece arasıdır. Fideler görünmeye başladıktan sonra bitkiyi gün ışığı alan bir yere taşıyabilirsiniz. Fidelere 3 hafta zaman tanıdıktan sonra kompost ile karıştırılmış verimli toprak içerek bir saksıya fidelerin aktarımı gerçekleştirilebilir.

 

Domates Hastalıkları

Domatesler zararlı böceklere, özellikle domates kurtçuklara ve beyaz sineklere karşı hassastır. Sizin de domates yetiştiriciliği sırasında karşılaşmanız muhtemel hastalıklar şunlardır:

Domates Hastalıkları

Domates Hastalıkları

  • Yaprak bitleri
  • Pire böcekleri
  • Tırtıl
  • Beyaz sinekler
  • Çiçek burnu çürüğü

Geç yanıklık, büyüme mevsiminin herhangi bir bölümünde baş gösterebilen bir mantar hastalığıdır. Daha sonra kahverengiye dönüşen yapraklarda ve meyvelerde gri, küflü lekelere neden olur. Hastalık sürekli nemli havalarda yayılır ve desteklenir. Bu hastalık kışın da devam edecektir, bu nedenle enfekte olmuş tüm bitkiler yok edilmelidir.

 

Mozaik Virüs, çarpık yapraklar oluşturur ve büyümekte olan dalların bükülmesine neden olur. Yapraklar sararır ve benek benek bir görünüm alır. Ne yazık ki, enfeksiyona maruz kalmış tüm bitkiler yok edilmelidir. Meyve büyümesi çok hızlı olduğunda kabuk kısımları çatlar. Bu genellikle düzensiz sulama veya hava koşullarından kaynaklanan düzensiz nem nedeniyle oluşur. Tutarlı sulama ve malçlama ile nem seviyelerini sabit tutmak önemlidir.

 

Domates Gübreleme Takvimi

Domates Gübreleme Takvimi

Domates Gübreleme Takvimi

Gübre sayesinde domates yetiştiriciliği sonrası %70’e varan verim artışı mümkündür. Bu sebeple domates gübreleme işleminin göz ardı edilmemesi önerilir. Gübreleme işlemi farklı zamanlarda toplamda 3 doz olarak yapılabilir. İlk dozun tohumların dikilmesi öncesinde bekletilirken ya da fideler dikildikten sonraki 6 -8 saat arasında yapılması gerekir.

 

100 litre suya 3 litre gübre katarak verebilirsiniz. İkinci doz gübre uygulamasının vejetatif gelişim döneminde uygulanması gereklidir. 10 dekar büyüklüğündeki alan için tarlada 200 litre suya 8 litre; serada ise 4 litre gübre karıştırarak uygulanabilir. Üçüncü ve son doz gübreleme işlemi çiçeklenme döneminde yapılmalıdır. 200 litrelik suya karıştırılan 4 litre gübre kullanılabilir.

 

Okuyunuz: Tarım Ürünlerinin İhtiyaç Duyduğu Mineraller

 

Domates Tohumu ve Fidesi

Domates Tohumu ve Fidesi

Domates Tohumu ve Fidesi

Kişilerin domates yetiştiriciliği sürecine başlamadan önce en çok merak ettikleri konulardan biri de tohum mu fide mi seçmeleri gerektiğidir. Eğer bu konuda yeterli bilgi ve tecrübeniz varsa ya da daha önce yetiştirdiğiniz ürünlerden fideleriniz mevcutsa fide dikim yöntemini öneririz. Ancak sıfırdan yetiştiriciliğe başlıyorsanız toprağınıza ve hava koşullarınıza en uygun mahsulü elde etmek için tohum olarak ekim yapmak daha verimli sonuçlar sağlayacaktır.

 

Domates Budama

Daha yüksek verim elde etmek için domates budama işlemi gerekli ve önemlidir. Sağlıklı ürünler amaçlanıyorsa 2 -3 daldan oluşan fideler yeterli olacaktır. Bu yüzden alt kısımdan çıkmaya başlayan yeşil filizler büyümeden budanmalıdır. Ayrıca bu yan dalların budanması bitkinin daha rahat nefes almasını sağlar. Topraktan alınan minerallerin dengeli dağılmasına yol açar. Dahası, hastalık riskini azaltır.

 

Domates Nasıl Yetiştirilir

Domates Nasıl Yetiştirilir

Domates Nasıl Yetiştirilir

Domates yetiştiriciliği için uygun alan ararken iyi güneş alan drenajı iyi durumda olan toprak içeren bir alan seçmelisiniz. Özellikle kuzeyde kalan bölgelerde, toprağın günlük en az 6 saat güneş ışığı alması çok önemlidir. Güneyde ise, hafif öğleden sonra gölgesi domatesleri sert öğle güneşinden koruyacak ve gelişmelerine yardımcı olacaktır.

 

Domates bitkilerini dışarıya dikmeden iki hafta önce, yaklaşık 30 cm derinliğinde toprağa kazın; gübre veya kompostla karıştırın. Bir çeşit destek sistemi önerilir. Ancak zamanla yayılan bitkiler, yeterli alanınız varsa ve hava koşulları uygunsa desteğe ihtiyaç duymayan ince ürünler de üretebilir. Bununla birlikte, bitkiler toprak kaynaklı hastalığa karşı daha hassas olacak ve bu hastalıklar topraktan uzak tutulmazsa çürümeye başlayacaktır.

 

Domates Çeşitleri ve Türleri

Domates Çeşitleri ve Türleri

Domates Çeşitleri ve Türleri

Diğer bitkilerle kıyaslandığında çok sayıda domates çeşitleri ve türleri bulunduğunu görebilirsiniz. Bunun sebebi domates yetiştiriciliği ve hasadının son derece kolay olması; dolayısıyla da meyvede farklılaşmanın basitçe gerçekleşmesidir. Öyle ki tür isimleri aynı bölgede bile son derece farklılık gösterebilir. Tür seçiminde ise en önemli faktör elbette lezzet ve renktir. Türkiye’de yetiştirilen ve tüketiciler tarafından en çok tercih edilen domates çeşitleri şunlardır:

 

  • Çeri Domates
  • Oval Çeri Domates
  • Pembe Domates
  • Salkım Domates
  • Salkım Kokteyl Domates

 

Okuyunuz: Tarımda %100 Verim Arttırıcı Yöntemler

 

Domates Ekim Zamanı

Domatesleri tohumu ekerek domates yetiştiriciliği yapacaksanız, tohumlarınızı iç mekanda beklettikten sonra ilkbahar don zamanından 6 ila 8 hafta önce toprağa ekmelisiniz. Bölgenize özgü olarak spesifik tarihler değişiklik gösterebilir. Bu sebeple en uygun domates ekim zamanı için ekim yapacağınız yerin iklim koşullarına hakim olmanız önemlidir.

 

Domates Verimi – Kar ve Maliyet Oranı

Domates yetiştirmek kazançlı mı

Domates yetiştirmek kazançlı mı

Domateslerinizi mümkün olduğunca asma üzerinde bırakın. Olgunlaşmadan önce düşen meyveler olursa, sapı yukarı gelecek şekilde bir kağıt torbaya koyun ve serin ve karanlık bir yerde saklayın. Hızlı olgunlaşma ve daha yüksek domates verimi için domatesleri asla sürekli güneşe maruz bırakmayın. Bu durumda olgunlaşmak yerine hızla çürüyebilirler. Artık domates yetiştiriciliği sonrasında hasat etmek için en mükemmel zamanı belirleyebilirsiniz.

 

Meyvenin büyüklüğünden bağımsız olarak sağlam ve çok kırmızı renkte olanları toplayabilirsiniz. Sapın etrafında sarı bir miktar kalacaktır. Turuncu, sarı veya başka bir renk domates yetiştiriyorsanız, domatesin doğru rengine kavuşmasını bekleyin. İlk sert don gerçekleştiğinde domates bitkiniz hala meyveye sahipse, tüm bitkiyi yukarı çekin ve bodrum veya garaj gibi kapalı bir alanda baş aşağı asın. Olgunlaştıkça domatesleri toplayın. Sıcaklıklar düşmeye başlarsa ve domatesleriniz olgunlaşmıyorsa, daha farklı ipuçlarına ihtiyacınız olacaktır. Asla taze domatesleri soğuk alana maruz bırakmayın. Bunu yapmak, o bahçe domates tadını oluşturan lezzet ve dokuyu bozar.

 

Dondurmak için, taze ve bozulmamış domateslerin çekirdeklerini alın ve torbalara veya kaplara koyun. Ağzını kapatın, etiketleyin ve dondurun. Bazı domates çeşitlerinden tohum hasat edebilirsiniz. Çiftçiler domates yetiştiriciliği ile 1 dekar seradan 15 – 20 ton arasında hasat elde edebiliyor. Yetiştiricilik yöntemi, iklim koşulları, hastalıklar ve doğal afetlerden bağımsız olarak domates ile % 140 kar elde etmek ise mümkün oluyor.

 

Domates Fidesi Nasıl Dikilir?

Domatesler nihai bahçe ürünüdür ve domates yetiştiriciliği düşündüğünüzden çok daha kolaydır. Fide dikim ipuçları, en lezzetli meyveleri elde etmenize yardımcı olacaktır. Çoğu bahçıvanın bir ya da iki sırrı vardır. Fideleri üçte iki uzunları toprağın içinde kalacak şekilde dikebilirsiniz. Toprağa yerleştirdikten sonra üst kısma serpeceğiniz yumurta kabukları hem hastalıkları önleyecek hem de bitkinin ihtiyacı olan kalsiyumu sağlayabilirsiniz.

Domates Tohumu Ekimi

Domates Tohumu Ekimi

Gübrelemeniz gerekiyorsa, bitkileri kompost veya bir doz sıvı deniz yosunu veya balık emülsiyonu ile de gübreleyebilirsiniz. Fidelerinizde sarı yapraklar yoksa yüksek azotlu gübrelerden uzak durun. Çok fazla azot yemyeşil yaprak büyümesine neden olur, ancak size çok az meyve verir veya hiç vermez. Bitkinizdeki yapraklar morsa, bitkinin daha fazla fosfor istediği anlamına gelir. Bu, meyve üretimi için en önemli besindir.

 

Domates Tohumu Ekimi

Tohum yöntemiyle domates yetiştiriciliği evde de uygulayabileceğiniz en kolay yöntemdir. Domatesler sıcak mevsim mahsulüdür, bu nedenle ısı hızlı çimlenmeyi destekler. Tohumlar çimlendiğinde ise ısı kaynağını kaldırabilirsiniz. Hızlı büyüme istiyorsanız tohumları ektikten sonra mantara ve diğer hastalıklara karşı aşılama yapabilirsiniz. Ayrıca bitkilerin havalandırılması daha kalın saplar oluşturan hormonların salınmasını tetikler. Böylece uzun dallı bitkileriniz olmaz ve hastalıklardan veya çürümeden kaçınabilirsiniz.

 

Domatesleri daha geniş bir toprağa naklederken toprağa yumurta kabukları ekleyebilirsiniz. Kabukları ezin, toprağa saçın ve sonra bitkilere yerleştirin. Kabuklar, kalsiyumun köklerin içine yavaş yavaş salınması sağlar ve çiçek ucu çürümesini önler. Kalsiyum ayrıca her tür transplantasyonun bitki büyümesini teşvik ederek güçlü kök sistemleri üretmesine yardımcı olur.

 

Serada Domates Yetiştiriciliği

Profesyonel bir seranın yanı sıra, kendi oluşturacağınız amatör bir serada domates yetiştiriciliği yapmanız mümkündür. Bunun için altında drenaj delikleri olan büyük bir tencere veya kap kullanın. Gevşek ve iyi drenaja sahip bir toprak tercih edin. Organik maddeler eklenmiş iyi bir saksı karışımı öneririz. Kap başına bir domates bitkisi dikin.

Serada Domates Yetiştiriciliği

Serada Domates Yetiştiriciliği

Çalı veya cüce çeşitleri arasından seçim yapın. Birçok kiraz domates türü sera ortamında oldukça iyi yetişir. Daha uzun çeşitlerin ise istiflenmesi gerekebilir. Kabı günde 6 ila 8 saat tam güneş alan bir yere yerleştirin. Toprağı nemli tutun. Sera ortamı bahçe toprağından daha çabuk kurur. Bu nedenle toprağı günlük olarak kontrol edin ve sıcak hava dalgası sırasında ekstra su sağlamayı ihmal etmeyin.

 

Domates Sulama Sıklığı

Domates fidelerinin veya tohumlarının toprağa nakledildiği ilk birkaç gün sulamanın daha sık yapılması gerekmektedir. Büyüme mevsimi boyunca su, yaz aylarında güçlü bir kök sistemi için derinlemesine su verilmelidir. Sabahın erken saatlerinde sulamak, domates yetiştiriciliği sırasında bitkiye özellikle aşırı sıcaklarda ihtiyaç duyduğu nemi verir. Öğleden sonra veya akşam sulamaktan ise kaçınmalısınız. Fideyi ya da tohumu toprağa yerleştirdikten beş hafta sonra nemi korumak ve yabani otları kontrol etmek için malçlayın. Malç ayrıca toprağın alt domates yapraklarına sıçramasını önler.

 

Domates Yetiştirme Tavsiyeleri

Domates Yetiştirme Tavsiyeleri

Domates Yetiştirme Tavsiyeleri

Kuraklık dönemlerinde domateslere yardımcı olmak için bazı düz taşlar bulun ve her bitkinin yanına bir tane yerleştirin. Kayaç tipi bu taşlar suyun topraktan buharlaşmasını önler. Domates meyvelerinin çapı yaklaşık 2-3 cm olduğunda gelecek her iki haftada bir gübre veya kompost ekleyin. Eğer kazık kullanıyorsanız, her bir bitkiden sadece birkaç dal büyüyecek şekilde yan sapları sıkıştıran bitkileri budayın. Bitkinin büyümesini engelleyen otlar, dallar ve ana gövde arasında büyürler.

 

Büyüyen sapları sicim veya yumuşak ip ile kazıklara bağlayın. Bitkiler büyüdükçe, tüm alt yaprakları gövdenin 25 – 30 cm altından kesin. Yağmur, hastalıkları topraktan yeşilliklere aktarabilir; alt yaprakların kırpılması domates yetiştiriciliği sırasında karşılaşabileceğiniz hastalıkları önlemeye yardımcı olur. Yayılabilecek hastalıkları önlemek için yıldan yıla ürün rotasyonu uygulayın.

 

kaynak: https://agrilifeextension.tamu.edu/browse/featured-solutions/gardening-landscaping/tomatoes/

Yorum Yok

Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir